Công cụ dịch mã Morse biến mọi tin nhắn thành dấu chấm và gạch ngang ngay khi bạn gõ, rồi đọc mã Morse trở lại thành chữ thường. Nghe tiếng sóng vô tuyến thật, thấy đèn nháy, cảm nhận rung. Miễn phí, chạy ngoại tuyến và riêng tư, dù bạn phát tín hiệu SOS, luyện cho vô tuyến nghiệp dư hay học bảng chữ cái từng chữ một.
Định nghĩa
Mã Morse là hệ thống mã hóa ký tự, biểu diễn chữ cái, chữ số, dấu câu và tín hiệu thủ tục bằng các tổ hợp tín hiệu ngắn và dài, dấu chấm và gạch ngang. Những khoảng nghỉ chuẩn hóa tách riêng các tín hiệu, chữ cái và từ. Samuel Morse cùng Alfred Vail phát triển hệ thống Mỹ thời kỳ đầu trong khi chế tạo máy điện báo từ năm 1837, và cả hai được trình diễn công khai vào năm 1844.
Có hai dạng được biết đến nhiều nhất. Dạng Mỹ, ra đời trước, dùng gạch ngang dài ngắn khác nhau và có khoảng trống bên trong một số ký tự. Dạng quốc tế hình thành từ bản chỉnh lý châu Âu năm 1848 của Friedrich Clemens Gerke, trở thành bảng chữ cái điện báo quốc tế năm 1865, và nay được Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) quy định cho thông tin vô tuyến trong Khuyến nghị ITU-R M.1677-1 vẫn còn hiệu lực.
Cấu tạo của một tín hiệu I AM · ·· / ·− −−
Sự im lặng cũng mang ý nghĩa. Một gạch ngang dài gấp ba lần một dấu chấm, và chính ba độ dài khoảng nghỉ mới tách được phần tử, chữ cái và từ này khỏi cái kế tiếp.
Từng bước
Để dùng công cụ dịch mã Morse, hãy gõ vào một ô và đọc bản dịch ở ô còn lại. Sáu bước sau bao quát mọi chức năng của công cụ.
Gõ chữ cái, chữ số hoặc dấu câu vào ô bên trái.
Dán dấu chấm và gạch ngang; chiều dịch tự đảo.
Nghe tin nhắn dưới dạng sóng vô tuyến CW.
Nháy đèn hiệu và rung máy đồng bộ với nhau.
Đặt tốc độ, cao độ và âm lượng theo ý bạn.
Sao chép, chia sẻ liên kết hoặc lưu tệp TXT.
Tính năng
Công cụ dịch mã Morse này có 9 tính năng, gồm mã hóa, giải mã, phát âm thanh, phát bằng đèn, xuất rung, tùy chỉnh âm thanh, sao chép, chia sẻ và bộ đếm trực tiếp. Mỗi tính năng được trình bày dưới đây đúng như khi xuất hiện trong công cụ.
Bộ mã hóa Morse chuyển chữ cái, chữ số và dấu câu thành Mã Morse Quốc tế ngay khi bạn gõ. Các ký tự cách nhau một dấu cách và các từ cách nhau bằng dấu gạch chéo, nhờ vậy kết quả không gây nhầm lẫn khi bạn sao chép. Cùng bộ tạo mã Morse đó điều khiển phần âm thanh, đèn và rung.
Nhấn nút đổi chiều và bộ giải mã Morse, còn gọi là bộ đọc mã Morse, biến dấu chấm và gạch ngang trở lại thành chữ. Bộ giải mã chấp nhận dấu chấm, gạch nối, dấu chấm giữa, gạch dưới và gạch en, đồng thời coi dấu gạch chéo, dấu sổ đứng hoặc ba dấu cách liên tiếp là dấu ngắt từ.
Nhấn Phát để nghe tin nhắn dưới dạng sóng vô tuyến liên tục (CW). Một bộ dao động hình sin làm mềm mỗi cạnh tín hiệu trong 6 mili giây (0,006 giây), loại bỏ tiếng lách cách do ngắt đột ngột, còn dòng thời gian tín hiệu làm nổi bật phần tử đang được phát.
Bật Đèn và đèn hiệu sẽ nháy theo đúng lịch trình điều khiển âm thanh. Chỉ riêng ánh sáng đã truyền trọn tin nhắn, giống cách đèn tín hiệu hoạt động trên biển, và giúp người khiếm thính đọc được kết quả.
Bật Rung và điện thoại tái hiện từng dấu chấm, gạch ngang qua xúc giác. Tín hiệu rung truyền được tin nhắn mà không cần âm thanh lẫn màn hình, phù hợp khi luyện tập nơi công cộng và cho người điếc-mù.
Ba núm điều khiển quyết định đầu ra. Tốc độ ký tự chạy từ 5 đến 40 từ mỗi phút, tần số âm từ 300 đến 1000 héc (Hz), và âm lượng từ 0 đến 100 phần trăm. Tần số 550 đến 620 Hz hợp với phần lớn người nghe. Morse có hai kiểu âm: Bộ phát âm điện báo, tức tiếng rơ-le lách cách dùng với Morse Mỹ, và Âm vô tuyến CW, tiếng bíp đều dùng trên sóng vô tuyến. Bộ tạo mã Morse này phát Âm vô tuyến CW.
Sao chép đưa kết quả vào bộ nhớ tạm chỉ với một lần chạm. Chia sẻ tạo một liên kết đã nhúng sẵn tin nhắn, nên ai mở liên kết cũng thấy đúng bản dịch đó đã nạp sẵn và sẵn sàng phát.
Ngẫu nhiên nạp một cụm từ có thật để luyện tập, lấy từ tín hiệu cấp cứu, lời chào và câu kết thúc liên lạc. Tin nhắn ngẫu nhiên loại bỏ tính đoán trước của việc lặp mãi một từ, và đó mới là cách rèn khả năng giải mã thực sự.
Số ký tự, số tín hiệu và tổng thời gian truyền được cập nhật sau mỗi lần gõ phím. Ký tự nào không có mã Morse tương ứng sẽ được báo ngay dưới ô nhập thay vì bị bỏ đi âm thầm, tránh việc tin nhắn trông thì đủ nhưng thực ra thì không.
Bảng tra cứu
Bảng mã Morse dưới đây liệt kê toàn bộ 63 ký tự mà công cụ này hỗ trợ. Rê chuột lên một ô để nghe ký tự đó dưới dạng âm vô tuyến CW, hoặc bấm vào ô để thêm ký tự đó vào tin nhắn.
26 chữ cái dài từ 1 đến 4 phần tử. E ngắn nhất với một dấu chấm, còn J, Q, Y và Z dài nhất với bốn phần tử.
Cả 10 chữ số đều dài đúng 5 phần tử. Các số từ 1 đến 5 đếm dấu chấm rồi bù bằng gạch ngang; các số từ 6 đến 0 lặp lại quy luật đó với hai ký hiệu đổi chỗ cho nhau.
Các dấu câu dài từ 5 đến 7 phần tử, dài hơn mọi chữ cái, nên khi phát nhanh không dấu câu nào bị nhầm thành một ký tự. Dấu a còng (@) là bổ sung mới nhất, được chuẩn hóa năm 2004 để dùng cho địa chỉ email.
Tín hiệu thủ tục
Prosign là tín hiệu thủ tục được phát thành một chuỗi liền mạch, bên trong không có khoảng nghỉ giữa chữ. Công cụ này nhận biết 9 prosign, gồm SOS, HH, K, KN, AR, SK, BT, AS và SN.
| Tín hiệu | Mã Morse | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| SOS | ···−−−··· | Cấp cứu. Chỉ phát khi thực sự khẩn cấp. |
| HH (Lỗi) | ········ | Phát sai. Dừng lại, rồi gửi lại từ đó. |
| K (Hết lượt) | −·− | Mời phát, ai cũng có thể trả lời. |
| KN (Mời riêng bạn) | −·−−· | Mời phát, chỉ trạm được nêu tên. |
| AR (Hết bản tin) | ·−·−· | Bản tin đã kết thúc. |
| SK (Hết liên lạc) | ···−·− | Cuộc liên lạc đã kết thúc. |
| BT (Ngắt đoạn) | −···− | Tiếp theo là đoạn hoặc phần mới. |
| AS (Chờ) | ·−··· | Chờ máy trong 10 giây. |
| SN (Đã hiểu) | ···−· | Bản tin đã nhận đúng. |
SOS không viết tắt cho điều gì cả. Công ước Điện báo Vô tuyến Quốc tế năm 1908 chọn chuỗi này vì nhịp của nó liền mạch và đối xứng, nên không chuỗi nào khác giống nó khi bị nhiễu. "Save Our Souls" và "Save Our Ship" là những cách giải nghĩa ngược được đặt ra về sau. Nếu viết thành ba chữ cái thì SOS sẽ là ba nhóm riêng biệt, nhưng điện báo viên phát 9 phần tử mà không hề có khoảng nghỉ giữa chữ.
Sao chép và dán
18 cụm từ dưới đây là những cụm được dịch nhiều nhất. Nhấn nút phát trên bất kỳ thẻ nào để nghe cụm từ đó dưới dạng âm vô tuyến CW.
Mã Q là chữ viết tắt ba chữ cái bắt đầu bằng Q, thay cho trọn một câu. Người chơi vô tuyến nghiệp dư dùng 4 mã Q liên tục: QTH nghĩa là "vị trí của tôi là", QRZ nghĩa là "ai đang gọi tôi", QRM nghĩa là "tôi bị nhiễu", và QSY nghĩa là "đổi tần số". Hai con số 73 và 88 dùng để khép lại cuộc liên lạc, trong đó 73 nghĩa là "thân ái" còn 88 nghĩa là "gửi nụ hôn".
Phương pháp
Đọc mã Morse là cắt dòng tín hiệu tại các khoảng nghỉ rồi tra từng nhóm. Viết mã Morse là thay mỗi ký tự bằng chuỗi tín hiệu của nó và giãn cách kết quả cho đúng.
Để đọc mã Morse, hãy đi từ trái sang phải và cắt dòng tín hiệu tại mỗi khoảng nghỉ. Khoảng nghỉ 1 đơn vị nghĩa là ký tự còn tiếp, khoảng nghỉ 3 đơn vị kết thúc ký tự, và khoảng nghỉ 7 đơn vị kết thúc từ.
Hãy đọc ba dấu chấm, nghỉ, ba gạch ngang, nghỉ, ba dấu chấm. Ba dấu chấm là S, ba gạch ngang là O, ba dấu chấm là S. Văn bản giải mã được là SOS.
Đừng bao giờ ghi dấu chấm và gạch ngang ra giấy trong lúc giải mã. Hãy viết ra chữ cái, hoặc không viết gì. Chép lại ký hiệu là thêm một bước dịch nữa dưới sức ép thời gian, khiến tốc độ đọc bị chặn quanh mức 10 từ mỗi phút.
Để viết mã Morse, hãy tách tin nhắn thành từng ký tự, thay mỗi ký tự bằng chuỗi tín hiệu của nó trong bảng mã, rồi chèn đúng khoảng im lặng giữa các chuỗi đó.
Mã hóa HI gồm hai bước. H là bốn dấu chấm còn I là hai dấu chấm, vậy HI là hai nhóm đó với khoảng nghỉ 3 đơn vị ở giữa hai ký tự.
Chính cách giãn cách quyết định tin nhắn có đọc được hay không. Ký tự đúng mà khoảng nghỉ sai thì kết quả không đọc nổi, còn ký tự hơi lệch mà khoảng nghỉ đúng thì vẫn đọc được.
Sơ đồ tương tác dưới đây đưa một từ có thật đi qua đủ 8 giai đoạn của công cụ dịch mã Morse. Hãy gõ một từ, nhấn Chạy, rồi bấm vào bất kỳ giai đoạn nào để xem giai đoạn đó tạo ra gì.
Tiêu chuẩn
Nhịp của mã Morse theo 5 quy tắc, và mọi quy tắc đều là bội số của một đơn vị thời gian. Độ dài dấu chấm ấn định đơn vị đó, nên mã nghe giống hệt nhau ở 5 từ mỗi phút và ở 40 từ mỗi phút.
| Phần tử | Độ dài tương đối | Thời lượng | Ở 20 wpm | Trạng thái |
|---|---|---|---|---|
| Chấm (tích) | 1 đơn vị | 60 ms | âm thanh | |
| Gạch (tè) | 3 đơn vị | 180 ms | âm thanh | |
| Khoảng nghỉ trong một ký tự | 1 đơn vị | 60 ms | im lặng | |
| Khoảng nghỉ giữa các ký tự | 3 đơn vị | 180 ms | im lặng | |
| Khoảng nghỉ giữa các từ | 7 đơn vị | 420 ms | im lặng |
Tốc độ mã Morse được đo bằng từ PARIS, vốn dài đúng 50 đơn vị thời gian kể cả khoảng cách từ đi liền sau nó. Phát PARIS 10 lần trong một phút tương đương 10 từ mỗi phút (wpm). Định nghĩa đó sinh ra công thức mà mọi điện báo viên đều dùng:
độ dài dấu chấm tính bằng mili giây = 1200 ÷ số từ mỗi phút
Một dấu chấm kéo dài 60 mili giây (0,06 giây) ở 20 wpm, 100 mili giây (0,1 giây) ở 12 wpm, và 30 mili giây (0,03 giây) ở 40 wpm. Hãy chỉnh núm tốc độ trên trang này và dòng thời gian tín hiệu sẽ giãn ra hoặc co lại trong khi các tỷ lệ vẫn giữ nguyên.
Nhịp Farnsworth tách riêng hai tốc độ. Tốc độ ký tự vẫn giữ cao, quanh mức 18–20 wpm, còn tốc độ tổng thể giảm xuống bằng cách kéo dài khoảng nghỉ giữa các ký tự. Người học nghe đúng nhịp ngay từ buổi đầu rồi rút ngắn dần khoảng nghỉ khi đọc khá lên.
Độ chính xác
Sáu thói quen tạo nên bản dịch mã Morse chính xác, gồm kiểm tra khoảng cách, không mặc định chữ thường, xử lý ký tự không hỗ trợ, kiểm chứng prosign, đối chiếu đúng phiên bản mã, và thử dịch khứ hồi.
Lộ trình học
Để học mã Morse, hãy luyện tai theo âm thanh trọn vẹn của từng ký tự thay vì đếm phần tử. Năm bước đưa người mới đến chỗ đọc được tin nhắn thật trong khoảng 30 ngày, mỗi ngày 15 phút.
E là một dấu chấm còn T là một gạch ngang. Hai ký tự đó luyện cho tai phân biệt ngắn với dài, và lúc đầu đó là kỹ năng duy nhất đáng kể. Hãy thêm I, M, A và N khi E với T đã thành phản xạ.
Phương pháp Koch bắt đầu ngay ở tốc độ ký tự đầy đủ với 2 ký tự và thêm một ký tự mới mỗi khi độ chính xác vượt 90 phần trăm. Nhà tâm lý học người Đức Ludwig Koch xây dựng phương pháp này năm 1931, và nó vẫn là con đường nhanh nhất được ghi nhận để đạt 20 wpm.
Hãy đặt tốc độ ký tự ở 18–20 wpm và để khoảng nghỉ dài giữa các ký tự. Luyện ở 5 wpm sẽ dạy bạn thói đếm phần tử, và thói đó trở thành trần tốc độ vĩnh viễn.
Việc phát củng cố việc thu. Cần ma-níp điện báo là thiết bị dùng để phát, và có 3 loại: cần thẳng, cần bug và cần iambic. Cần thẳng hợp với người mới vì người phát tự tay kiểm soát độ dài của từng phần tử.
Hãy nhấn Ngẫu nhiên trên trang này, nhắm mắt lại, và viết ra những gì bạn nghe được trước khi nhìn. Mười lăm phút mỗi ngày hơn hai tiếng mỗi tuần, bởi việc luyện tai đáp lại sự lặp lại chứ không phải độ dài buổi tập.
Ứng dụng
Mã Morse ngày nay có 6 ứng dụng còn hoạt động, gồm vô tuyến nghiệp dư, dẫn đường hàng không, phát tín hiệu khẩn cấp, công nghệ trợ giúp, giáo dục và thiết kế trò chơi giải đố.
Sóng liên tục (CW) vẫn là một trong những phương thức tiết kiệm công suất nhất trên sóng. Một tín hiệu CW chiếm khoảng 150 héc (Hz) băng thông so với 3000 Hz của thoại, nên các cuộc liên lạc vượt châu lục chỉ với 5 watt. Cả American Radio Relay League (ARRL) lẫn International Amateur Radio Union (IARU) đều duy trì các chương trình CW sôi nổi.
Mỗi đài VOR và đài vô hướng (NDB) tự nhận dạng bằng cách lặp lại một mã định danh Morse gồm 2 hoặc 3 chữ cái. Phi công xác nhận đúng đài bằng cách nghe mã định danh đó trước khi dùng tín hiệu dẫn đường.
Đèn tín hiệu truyền mã Morse giữa các tàu khi phải im lặng vô tuyến, và SOS vẫn là chuỗi cấp cứu được nhận biết rộng rãi nhất thế giới. Một chiếc đèn pin, một tấm gương, một chiếc còi hay một cái cờ lê gõ vào ống nước đều phát được chuỗi tín hiệu đó khi không còn thiết bị nào.
Mã Morse chỉ cần một đầu vào nhị phân, nên một công tắc duy nhất đã thành cả bàn phím. Một ống thổi, một cảm biến chớp mắt hay một ngón tay còn cử động được cũng đủ để nhập văn bản. Cả iOS lẫn Android đều tích hợp sẵn cách nhập bằng mã Morse, và Google Creative Lab đã đưa mã Morse vào Gboard năm 2018.
Mã Morse dạy chuyện mã hóa bằng một bảng ánh xạ hữu hạn và nghe được. Học viên xây bảng tra cứu, vòng lặp định thời và xử lý tín hiệu mà không phải học thuật ngữ mới, nên đây là bài tập nhập môn quen thuộc trong các khóa tin học.
Mã Morse ẩn trong âm thanh, ánh sáng và rung động, còn người chơi giải được mà chẳng cần thiết bị đặc biệt. Người thiết kế phòng thoát hiểm dùng bóng đèn nhấp nháy và chuông rung, và nhiều người lần đầu gặp dấu chấm với gạch ngang chính là ở đó.
Answers
Để dùng công cụ dịch mã Morse, hãy gõ tin nhắn vào ô văn bản và đọc dấu chấm cùng gạch ngang hiện ra bên cạnh. Bản dịch chạy sau mỗi lần gõ phím, nên không hề có nút chuyển đổi. Nhấn Phát để nghe mã dưới dạng âm vô tuyến CW, và dùng các núm tốc độ, cao độ, âm lượng để thay đổi cách kết quả nghe ra sao.
Để dịch văn bản sang mã Morse, hãy nhập chữ cái, chữ số hoặc dấu câu vào ô bên trái và bộ mã hóa Morse sẽ viết Mã Morse Quốc tế ngay bên cạnh. Các chữ cái cách nhau một dấu cách còn các từ cách nhau bằng dấu gạch chéo, nhờ vậy kết quả không gây nhầm lẫn khi bạn sao chép.
Để giải mã Morse trở lại thành chữ, hãy dán dấu chấm với gạch ngang vào công cụ dịch rồi nhấn nút đổi chiều để bộ giải mã Morse đọc phần đầu vào. Bộ giải mã chấp nhận dấu chấm, gạch nối, dấu chấm giữa, gạch dưới và gạch en, đồng thời coi dấu gạch chéo, dấu sổ đứng hoặc ba dấu cách liên tiếp là dấu ngắt từ.
Mã Morse Quốc tế chỉ dùng hai độ dài phần tử, còn Mã Morse Mỹ thêm khoảng trống bên trong ký tự và một gạch ngang dài khác thường. Mã Morse Quốc tế gán 26 chữ cái, 10 chữ số và 18 dấu câu mà không có khoảng trống bên trong, và đó là lý do nó sống sót được trên sóng vô tuyến. Mã Morse Mỹ, còn gọi là Morse đường sắt, cho chữ L một gạch dài và đặt khoảng nghỉ bên trong các chữ C, O, R, Y và Z. Công cụ dịch này dùng Mã Morse Quốc tế.
Có, công cụ dịch mã Morse này miễn phí và chạy ngoại tuyến một khi trang đã tải xong. Không có tài khoản, bản dùng thử hay giới hạn số lần dịch nào cả. Việc mã hóa, giải mã, âm thanh, nháy đèn và bảng chữ cái đều chạy trong trình duyệt của bạn, nên không thứ gì bạn gõ đi tới máy chủ.
Dấu chấm và gạch ngang là hai độ dài tín hiệu dựng nên mọi ký tự mã Morse. Một dấu chấm, đọc là tích, kéo dài 1 đơn vị thời gian. Một gạch ngang, đọc là tè, kéo dài 3 đơn vị thời gian. Ở tốc độ 20 từ mỗi phút, một dấu chấm chạy 60 mili giây (0,06 giây) còn một gạch ngang 180 mili giây (0,18 giây).
Cả công cụ chỉ có vậy: gõ văn bản, nhận mã Morse, dán mã Morse, nhận văn bản. Nghe được, thấy được, cảm được, miễn phí và ngoại tuyến, và không một thứ gì bạn gõ rời khỏi thiết bị. Hãy cuộn lên để gửi tin nhắn đầu tiên, hoặc học dần bảng chữ cái từng chữ một.
Mở công cụ dịch